Brené Brown en omgaan met kritiek

3 maart 2016 — Sydney

Kritiek kan heel pijnlijk zijn als het op een verkeerde manier gebracht wordt. Kritiek kan gewelddadig overkomen als het uit frustratie of agressie voortkomt en helemaal als iemand van wie je houdt het zegt. Wetenschappelijk gezien is de pijn van kritiek in het brein ook de pijn die je voelt bij fysieke pijn. De kritiek die ik kreeg van mijn vader raakte mij in mijn hart en zorgde ervoor dat ik meer in mijn schulp kroop. Daarna durfde ik minder aan te pakken. Ik verloor initiatief, mijn kracht om te fantaseren en mijn zelfredzaamheid. Dit klinkt allemaal erg somber, maar dat was het ook.

Inmiddels heb ik het een plek gegeven en heb ik hem vergeven. Ik denk er soms nog wel aan en heel soms beïnvloedt het mijn denken, maar wat nu overheerst, zijn de mooie momenten. De mooie momenten die ik met mijn vader heb gehad en nog steeds beleef. Het vergeven overheerst. Het ‘hier en nu’ en de toekomst is wat nu telt, en in het ‘hier en nu’ hou ik van hem met al zijn kwetsbaarheden. Nu is het dus vergeven, maar het heeft mijn denken en daardoor mijn leven beïnvloed op een manier die hij als jonge vader niet had gewild.

Gisteren ging ik in Sydney naar een lezing van Brené Brown georganiseerd door The School of Life: Rising Strong. Ze leerde mij nieuwe manieren om met kritiek om te gaan. Uiteindelijk gaat het erom dat je de kritiek filtert. Alleen de kritiek die je kunt gebruiken, komt door het filter heen. Dit zijn de vragen die je eerst moet stellen voordat je de kritiek serieus neemt:

Is deze feedback of kritiek echt voor mij bedoeld, of voor iemand anders?
Het kan zijn dat kritiek wordt gegeven door iemand die kickt op kritiek geven of omdat iemand stoom moet afblazen. Het kan ook zijn dat het voor een bepaald publiek wordt geschreven of gezegd, waarvan de schrijver of spreker weet dat deze mensen het lezen of horen. In dit geval is de kritiek niet echt voor jou bedoeld, maar voor de persoon zelf of een specifiek publiek.

De kans is groot dat deze persoon in werkelijkheid zichzelf bekritiseert. Dat waar je je over opwindt is namelijk vaak wat er in jou speelt en waar jij aan moet werken. Kijk maar eens naar de wijzende vinger. Er wijst één vinger naar jou en drie vingers naar de persoon zelf. Dit kan zelfs het geval zijn als hij of zij niet hetzelfde leeft als jij, maar misschien wel zou willen. Een simpel voorbeeld hiervan is als je een gezonde levensstijl hebt, en mensen zeggen dingen als: met jou valt ook geen lol te beleven. Het is heel goed mogelijk dat ze jouw gezonde levensstijl ervaren als een afwijzing van hun eigen gedrag (ook al heb je dat nooit op die manier geuit) en hun onzekerheid daarover zo vertalen.

Komt deze kritiek uit een goed of een slecht hart? Wil iemand jou echt helpen en een beter mens maken met het geven van deze kritiek? En is dit kritiek waar je iets mee kunt en begrijpt degene die hem geeft hoe je wilt leven?
Als de feedback echt voor jou is bedoeld, kun je onderscheid maken tussen de feedback die jij kunt gebruiken en waar je iets mee kunt doen, en de feedback die je niet actief kunt gebruiken.

Zo kreeg ik laatst de feedback van iemand dat ik beter niet met projecten kan beginnen en er dan vervolgens weer mee stoppen. Volgens diegene werd ik op die manier niet serieus genomen door anderen. Ik denk hier anders over. Je kunt een project beginnen, maar als je voelt dat dit iets is waar je de finish niet van wilt halen, dan kun je er beter mee stoppen. Er zitten namelijk ook projecten tussen die ik ben gestart en die altijd weer energie geven en altijd goed voelen, zoals mijn blog bijvoorbeeld. Start iets om te weten of het werkt en voel je niet schuldig als je ermee wilt stoppen. Ik vind dat juist goed en gezond.

Komt deze kritiek van iemand die in de arena durft te stappen en die leeft zoals ik wil leven?

In de arena stappen. Volledig gaan voor iets wat eng is, maar verrijkend en interessant voor jou als persoon. Het verlangen dat in jou brandt, hoewel je het misschien moeilijk vindt om er iets mee te gaan doen. Denk aan een eigen bedrijf starten, een grote reis maken, of jouw creativiteit omzetten in iets waar mensen voor willen betalen. Het gaat over je kwetsbaar durven opstellen naar anderen en dit groots durven doen.

Brené Brown breekt een lans voor mensen die de arena in stappen. Die mensen krijgen namelijk altijd kritiek, recensies en andere meningen over zich heen. Mensen die de arena in stappen zijn op latere leeftijd blij met het leven dat ze hebben geleefd. Ze leven misschien niet altijd veilig, zeker en zonder angsten, maar ze hebben wel moed en lef. Het zijn de mensen die hun ballen op het hakblok leggen en zich kwetsbaar op durven stellen. Dat klinkt moeilijk en oncomfortabel, en ja, dat is het ook. De kunst is om te dansen met het oncomfortabele. De mening van iemand die zelf niet in de arena durft te stappen, telt niet. Als jij je ballen niet op het hakblok legt in het leven, waarom zou ik dan naar jou luisteren? Filter dus eerst de mensen eruit die niet in de arena durven te stappen. Praat met de mensen die overblijven over je plannen en ontvang feedback terwijl je ermee bezig bent.

Wat zijn jouw namen?

Op de TED Talk ‘The Power of Vulnerability’ van Brené Brown die inmiddels miljoenen keren bekeken is kreeg ze veel positieve comments, maar ook een aantal haatdragende. Op een dag nam ze de beslissing om ze te lezen. Het raakte haar hard, maar ze leerde ervan. Als reactie op kritiek van anderen raadt ze aan om een klein papiertje uit te knippen en daar de namen op te schrijven van de mensen wier mening jij belangrijk vindt. Stop het papiertje in je tas zodat je er altijd aan herinnerd wordt. Krijg je dus een mening of kritiek van iemand, kijk dan naar je papiertje. Staat deze naam erop? Nee? Filteren!

De vlieger ‘ik heb lak aan iedereen’ en ‘ik luister niet naar anderen’ gaat dus niet op. Maar er blijven wel bar weinig mensen en vormen van kritiek over die je na het stellen van deze vragen meeneemt op je pad. Mensen hebben altijd ergens een mening over, en dat mag, maar uiteindelijk is het jouw pad. Niet dat van een ander. Vaak begrijp jij alleen wat je wilt. Waar je voor wilt leven en hoe je dat wilt gaan doen. Ik wil jou zeggen: doe dat. Volg jouw pad.