Betekenis vinden in alles wat overblijft


In de herfst van 2014 lees ik het boek ‘Everything That Remains’ van Joshua Fields Millburn en Ryan Nicodemus (The Minimalists). De documentaire ‘Minimalism’ van het duo staat dan nog niet op Netflix. Het boek is een persoonlijk en inspirerend verhaal over de kracht van minimalisme en ik zuig het boek op als een spons, het is één grote wereld van herkenning. Dan krijg ik de tranen in mijn ogen als Joshua schrijft over zijn moeder. Hij zit naast haar in het ziekenhuis. Ze leeft niet meer.

“Ik wil haar zeggen hoe graag ik de dingen anders had gedaan. Ik wil haar dat toeschreeuwen, ik wil het de wereld toeschreeuwen. Het lijkt wel of we pas weten hoe we van iemand kunnen houden als degene van wie we houden uit ons leven is verdwenen”.

Joshua heeft haar niet meer kunnen spreken voordat ze kwam te overlijden omdat hij te druk bezig was met geld verdienen en status vergaren. Hij was te druk met zijn carrière upgraden en de carrièreladder zo hoog en zo snel mogelijk beklimmen. Een tragisch moment waarop ineens duidelijk wordt hoe onbelangrijk dat allemaal eigenlijk is. Er rolt een traan van herkenning en medeleven over mijn wang.

Op het moment dat ik het boek lees heb ik dat idee van ‘veel geld moeten verdienen en status vergaren’ ook al een tijdje gedag gezegd. Het idee wat Joshua en Ryan ‘The American Dream’ noemen heb ik losgelaten en ik ben anders gaan leven. Ik leef nu sinds twee jaar volgens een ‘nieuwe ik’ en ben gelukkiger dan ooit. Een ‘nieuwe ik’ met andere waarden. Één daarvan is lezen. Dan lach ik hardop bij de volgende passage:

“Het grootste deel van mijn leven speelt zich af in hokjes. Elke ochtend rijd ik in mijn hokjesauto van mijn hokjeshuis naar een hokjesgebouw, waar ik met de hokjeslift naar mijn hokjeskantoor ga om naar het hokjesscherm op mijn bureau te zitten staren en een hokjeslunch te nuttigen. Tussendoor beweeg ik me van hokjesruimte naar hokjesruimte voor vergadering na vergadering waar we (je raadt het al) worden aangemoedigd om onze hokjesgeest los te laten. Uiteindelijk rijd ik dan in mijn hokjesauto weer terug naar mijn hokjeshuis, waar ik in de magnetron een hokjesavondmaal bereid dat ik zittend voor het hokjeskijkscherm in mijn hokjesvormige woonkamer opeet. Dit doe ik vijf of zes dagen in de week, vijftig weken per jaar”.

Wat een mooie weergave van hoe triest ‘het negen tot vijf kantoorleven’ kán zijn. Die sleur waar je in terecht kunt komen. Elke dag samenwerken met collega’s waar je misschien normaal gesproken niet mee zou afspreken. Elke dag moeten werken en geen tijd hebben voor de dingen waar je eigenlijk mee zou willen beginnen. Geen tijd om je dromen te verwezenlijken omdat er elke dag gewerkt moet worden. Joshua en Ryan werken allebei bij Broadspan; een telecombedrijf. Joshua komt uit een arm gezin en heeft daardoor de volgende opvatting over geluk gecreëerd:

“Ik was ervan overtuigd dat een baan waarmee ik flink geld zou verdienen me kon behoeden voor een leven zoals dat van mijn moeder, dat ik, als ik maar hard genoeg werkte, gelukkig zou worden”.

Door extreem hard te werken heeft hij de carrière ladder al aardig beklommen:

“Iets om mee te pronken als er werd gevraagd, zoals altijd onvermijdelijk wordt gevraagd: ‘Wat voor werk doe je?’ Ik kon dan met een air van voldoening en trots zeggen: ‘Ik ben directeur bedrijfsvoering van honderdvijftig telecomwinkels.’ Klinkt goed, of niet? Nou, nee dus, niet echt”.

In 2016 komt de documentaire ‘Minimalism’ uit en Claire en ik besluiten een screening te organiseren in Kriterion voordat hij op Netflix verschijnt. Één van de mooiste momenten in de documentaire is dat Joshua in een open vlakte staat en tegen een helderblauwe lucht een stuk voorleest uit zijn boek. Na het overlijden van zijn moeder is ook zijn huwelijk stukgelopen, een moeilijke periode in zijn leven. Hij verhuist naar een nieuw appartement. Een appartement ‘dat nog gevuld moet worden’ met … spullen:

“Dat doet me eraan denken dat ik mijn appartement een eigen ‘stijl’ wil geven, snap je: een eigen ‘stempel’ erop drukken met decoratieve elementen om er een fraaier geheel van te maken. Maar wacht eens even, wat is mijn ‘stijl’ precies en dragen deze roestvrijstalen fotolijstjes die specifieke stijl uit? Heeft deze Matisse-reproductie wel die professionele scherpte die ik wil uitstralen? Hoe ‘scherp’ ben ik eigenlijk? Welk espressoapparaat past bij mij? Getuigt het feit dat ik mezelf al deze vragen stel niet al van mijn falen als ‘stijlbewuste man’? Hoeveel borden, kopjes, schalen, lepels moet je als man in huis hebben? Ik zal trouwens ook wel een eettafel nodig hebben, of niet? En een kleed voor in de hal en voor in de badkamer (heet dat niet een badmat?) en zo’n ding dat op een kleed lijkt maar dan smaller is en langer… Een loper ja, dat is het. Daar moet ik er ook een van hebben, en verder…”.

Dan, als hij op een dag alleen thuis zit in zijn nieuwe ‘veel te grote’ ingerichte appartement ontdekt hij ‘minimalism’ via Google. Hij komt terecht bij allerlei blogs van mensen die al een tijd schrijven over dit onderwerp.

“Het lijkt erop dat de weg waarop ik zit, de verkeerde weg is. Misschien dat het minimalisme me kan helpen, net zoals het Colin, Courtney, Becker en Leo heeft geholpen. Niet om me iets te ontzeggen, maar om me te ontdoen van overbodige rommel en mijn leven te herorganiseren, om me op de goede weg te zetten”.

Hij spreekt af met Colin Wright die hem aanraadt om een blog te beginnen. Ook ontdekt en ontmoet hij Leo Babauta, de man door wie ik minimalisme leerde kennen via zijn blog zenhabits.net. Toen ik zelf deze blog ontdekte zat ik niet in een nieuw appartement, maar lag ik op de bank bij mijn vader. Net als Joshua zat ik op een keerpunt in mijn leven. Ik was net terug uit Brazilië en door het boek ‘Denk groot & word rijk’ van Napoleon Hill met nieuwe levenskracht teruggekeerd. Ik ging het helemaal anders doen en had mijn werk en huis opgezegd.

Een nieuwe droom was om net als Napoleon Hill anderen te inspireren met teksten over persoonlijke groei en minimalisme dus startte ik in 2013 een blog. Een blog met als tweede doel om daar van te kunnen leven in de toekomst. Ik wist dat geld verdienen met mijn blog en alles wat daaruit kon ontstaan een moeilijke opgave ging worden, maar dat ik door moest zetten. Volharden en je richten op een verlangen, want dat had Napoleon Hill mij tenslotte geleerd.

Ik wist dat bloggen mij in het begin niets tot weinig zou opleveren. Ik wist dat ik de negatieve opmerkingen op feestjes en verjaardagen van me af moest laten glijden: ‘En verdient dat nou ook een beetje?’. Ik moest gewoon doorgaan en er aandacht en energie in blijven steken, ook op de mindere dagen als de onzekerheid zou toeslaan. Op de dagen dat ik dacht: ‘Ik kan beter gewoon een baan gaan zoeken, dit wordt toch niks’.

Joshua heeft geen hekel aan zijn werk bij Broadspan maar hij houdt er ook niet van, zo schrijft hij. Hij vindt het een ‘ok’ baan die goed betaalt, maar geen voldoening geeft. Hij heeft net als ik een schrijversdroom en besluit hier ook gehoor aan te gaan geven. Joshua is de eerste van de twee die ontslag neemt en worstelt met hetzelfde als ik:

“Ik voel me opgelucht en blij na mijn ontslag, maar ik zal er niet om liegen: ik voel ook wel een beetje angst voor deze verandering. Ik laat me door deze angst alleen niet tegenhouden om een betekenisvol leven te leiden. En nee, ik denk niet dat je je baan op moet geven om een betekenisvol leven te kunnen leiden, maar voor mij was het het duwtje dat ik nodig had om het evenwicht in mijn leven te herstellen.

Ryan had zich zorgen gemaakt over de zekerheid van mijn bestaan, over wat ‘baanzekerheid’ wordt genoemd, een begrip dat mensen gek van de stress kan maken. Het is de reden waarom mensen van een hoog gebouw springen wanneer ze hun baan verliezen. Het is niet zo dat ze niet bang zijn om te springen – de sprong zelf blijft angstaanjagend – maar de behoefte aan zekerheid drijft hen daartoe, want de dood biedt op dat moment meer zekerheid dan de veranderlijke werkelijkheid. Onze neiging aan dingen vast te houden – aan een baan, een relatie, bezittingen – is een zoeken naar zekerheid. Maar veel van de dingen waar we ons aan vastklampen, ontnemen ons juist de voldoening die we uit het leven kunnen putten, waardoor we ons ontevreden voelen en door het leven uitgeput.

We houden vast aan banen waar we geen plezier aan beleven omdat we dan in ieder geval verzekerd zijn van een salaris. We houden vast aan waardeloze relaties omdat we er dan in ieder geval verzekerd van zijn dat we niet alleen zijn. We houden vast aan dingen die we niet nodig hebben omdat we er dan in ieder geval verzekerd van zijn dat we erover kunnen beschikken voor het geval dat. Maar als al die dingen ons huidige leven minder plezierig maken, welke zekerheid hebben ze dan te bieden? Het tegendeel is eerder waar. Ontevredenheid is onrust. Onrust is onzekerheid. Hoe comfortabel je je leven ook hebt ingericht, als je niet gelukkig bent met hoe je leeft, zul je nooit zekerheid ervaren”.

Terwijl ik aan het bloggen was paste ik op veel vlakken in mijn leven het minimalisme toe. Door mijn minimalistische levensstijl gaf ik minder geld uit en kon ik mijn vaste lasten laag houden. Met een bijbaan zorgde ik dat er genoeg geld binnenkwam om de rekeningen te betalen, de rest van de tijd schreef ik, luisterde ik naar podcasts en keek ik naar video’s die me de ondernemerskracht gaven die ik nodig had. Ik leefde volledig voor de blog, het was een gezonde obsessie:

“Om vooruit te komen moet je oefenen, toegewijd zijn en, tot op zekere hoogte, een gezonde obsessie hebben voor wat je doet. Passie is dan ook een mengeling van liefde en obsessie”.

Sommige dagen ging het vanzelf, andere dagen ging het minder. Dan kreeg ik niets op het scherm van mijn laptop. Ik schreef in de bibliotheek of in cafeetjes terwijl ik mijn internet uit had staan. Schrijven was dat wat ik wilde en niets anders wat me daarvan zou weerhouden.

“Passie is niet iets wat je volgt, maar cultiveert. Het idee dat enthousiasme gelijkstaat aan passie klopt eenvoudigweg niet. Je kunt er wel in geloven, in dat idee, maar dat maakt het nog niet waar. Voor elk aspect van het leven, voor elke vaardigheid – of het nu gaat om lichaamsbeweging, stijldansen of schrijven – geldt dat je bereid moet zijn om door het ploetergedeelte heen te ploeteren om aan de andere kant daarvan plezier en voldoening te vinden”.

Ook Joshua doet allerlei experimenten om zijn concentratie en zijn schrijven te verbeteren. Hij weert internet uit zijn huis en doet zijn televisie de deur uit. Het helpt. Hij spreekt ook af met een schrijver die hij bewondert en die hem het volgende aanraadt:

“En zorg ervoor dat niets je kan afleiden. Zit daar gewoon op die stoel – zonder internet, zonder tv, zonder radio, zonder zo’n rottige telefoon, zonder te esse-messen,’ zei hij, waarmee hij sms’en bedoelde. ‘Als je echt serieus bent over schrijven, dan is schrijven wat je doet.’ ‘En woordenaantallen? Probeer je elke dag een bepaald aantal pagina’s te schrijven?’ ‘Ach jongen, alsjeblieft. Dat zijn geen dingen waar je je druk over moet maken. Ga gewoon elke dag op die stoel zitten, zonder je te laten afleiden”.

Joshua droomt van vrijheid, net als ik. Van geld als middel voor die vrijheid. Vrijheid om te schrijven. Vrijheid om een betekenisvol leven te leiden.

“Voordat ik nu geld uitgeef, stel ik mezelf de vraag: is dit het waard om mijn vrijheid voor op te offeren? Om eens wat te noemen: is deze koffie twee dollar van mijn vrijheid waard? Is dit shirt dertig dollar van mijn vrijheid waard? Is deze auto dertigduizend dollar van mijn vrijheid waard? Met andere woorden: wat voegt meer waarde toe aan mijn leven, het ding dat ik mogelijk ga kopen of de vrijheid die ik bespaar als ik het niet koop”.

Zoals Mark Manson schrijft:

Achieving success in life is not nearly as important as our definition of success. If our definition of success is horrific—like, say, world domination and slaughtering millions—then working harder, setting and achieving goals, and disciplining our minds all become a bad thing.

Met andere woorden: Adolf Hitler vond zichzelf ook succesvol. Succes bereiken is niets vergeleken met wat jouw definitie van succes is. Die definitie is gebaseerd op waarden.

Joshua kon zich niet meer identificeren met zijn waarden en dus ging hij op zoek naar nieuwe, net als ik. Door de nieuwe waarden was er dus ook een nieuwe definitie van succes ontstaan. Volgens Joshua was het niet meer de rekensom geld + bezit + status = succes maar was het nu succes = geluk + persoonlijke groei + geven aan anderen.

“De eerste dag van maart was mijn eerste dag van vrijheid, en ik kon wel een gat in de lucht springen. Het jaar is nu acht maanden oud, waarvan ik er al zes geen baan heb, en toch heb ik een dak boven mijn hoofd, heb ik genoeg te eten en ben ik er nog. Ik ben er niet alleen, ik ben zelfs gelukkiger dan ooit. En ik ben erachter gekomen dat ik me daar zeer wel bij voel”.

Als Ryan de transformatie van Joshua ziet wordt hij ook enthousiast en gaat hij ook aan de slag. Hij start met een ‘Packing Party’. Hij pakt al zijn spullen in alsof hij gaat verhuizen en pakt gedurende 21 dagen alleen uit wat hij écht nodig heeft. Hij komt tot een aantal belangrijke inzichten:

• Onze bezittingen kosten ons geld, geld dat tijd kost om het te verdienen. En eenmaal in ons bezit kosten onze eigendommen ons nog meer tijd om ervoor te zorgen (een huis moet worden onderhouden, een auto moet worden gerepareerd, muren moeten worden geverfd, enzovoort). En onze spullen nemen ruimte in beslag, soms zoveel ruimte dat ze nog meer geld kosten, omdat we extra ruimte moeten huren om ze op te slaan.

• Met minder spullen, bedenk ik, heb ik misschien ook wel minder geld nodig, en als ik minder afhankelijk ben van een hoog inkomen, kan ik misschien ook wel iets anders gaan doen, iets waar ik een passie voor heb.

• Dat is denk ik een van de dingen waar het bij minimalisme om draait: weer de baas worden over je eigen tijd.

• We kiezen zelf onze overtuigingen, onze vrienden, onze gewoonten, het soort werk dat we doen. Ons geluk ligt in onze eigen handen. We moeten gewoon zorgvuldig kiezen.

Dan maakt Ryan ook de keuze om te stoppen met zijn baan:

“Gelukkig had mijn geleidelijke omschakeling naar een minimalistisch leven er al toe geleid dat ik minder kocht, minder geld uitgaf, minder en minder hoge rekeningen had, zo goed als geen schulden meer had, zelfs een beetje had kunnen sparen, en met minder kon rondkomen. Natuurlijk zou ik mijn uitgaven nu nog wat verder moeten terugschroeven. Ik nam een makelaar in de arm om mijn appartement te verkopen. En ik ga ook mijn auto proberen te verkopen. Maar dat zijn allemaal maar bijzaken – waar het om gaat is dat ik vrij ben!

… Maar dankzij het succes van The Minimalists kan ik doen wat ik het liefste doe. Ik verdien dan wel beduidend minder geld, maar ik begeleid nu mensen online en ik hoef me niet druk te maken over een vervolg van mijn carrière in het bedrijfsleven. En wat nog belangrijker is: ik heb meer tijd voor de mensen van wie ik hou”.

In de herfst van 2017, een jaar na het verschijnen van de documentaire, gaat de telefoon. De uitgeverij Luitingh Sijthoff hangt aan de lijn: ‘We willen graag een boek met je maken’. Een moment waar ik van droomde toen ik in 2013 begon met de blog. Het boek ‘Verlangen naar minder’ komt op 28 juni 2018 uit en ‘Everything That Remains’ heeft me o.a. geïnspireerd om een persoonlijk en eerlijk verhaal te schrijven. Ook ben ik apetrots dat ik op de voorkant van het vertaalde boek ‘Alles wat overblijft’ sta en dat ik het luisterboek heb mogen inspreken.

Net als The Minimalists kan ik nu – 6 jaar later – inmiddels ook leven van de blog en alles wat daaruit is ontstaan. Het is iets waar ik heel trots op ben en waar ik hard voor heb gewerkt. Ik schrijf dit niet om met de eer te strijken. Ik schrijf dit om jou – als je dit leest en denkt dat wil ik ook op de een of andere manier – te motiveren om het ook te gaan doen. Duik in het diepe. Volg je hart en ga zoeken naar betekenis en vervulling in je werk.

Het lukt niet in één nacht, week of maand. Je hebt jaren nodig om te werken aan dat waar je hart ligt. Probeer de richting en de mogelijkheden te zien voor de toekomst als je met dat begint waar je nu mee wil beginnen. Er vandaag mee beginnen is ook vanaf vandaag dat aantrekken wat je uitzendt. Je voelt wat het is en het is niet makkelijk. Want als het makkelijk was, dan zou iedereen het doen, toch?

Deze pagina bevat één of meerdere affiliate links, meer info hierover lees je hier.

[wphelpful]