Het verduurzamen van je woning met of zonder subsidies: zo deden wij het

Je zou me fan van growthinkers van het eerste uur kunnen noemen en sindsdien ambieer ik zelf een growthinker te zijn. Mijn naam is Steven van Dalen en ik wil graag met jullie delen hoe ik één van mijn kernwaarden – duurzaam leven – dagelijks in de praktijk probeer te brengen. In mijn eerste stuk heb ik mezelf voorgesteld en in dit tweede stuk schrijf ik over het verduurzamen van onze woning.

Het verduurzamen van je woning. Iedereen heeft het erover, maar wat krijg je eigenlijk allemaal op je dak – of onder je dak? Ik hoop door het delen van mijn eigen ervaringen de drempel voor jullie te verlagen om zelf te kijken wat jullie kunnen doen. Want dat de mogelijkheden per situatie verschillend zijn, dat staat vast. Met dat vertrekpunt lijkt het me goed dat ik, voordat ik van wal steek, even de feiten van mijn eigen woonsituatie op een rijtje zet. Dan kun je het verhaal hieronder in context plaatsen. Ik woon in een:

• 2/3-kamer-appartement;
• In een gebouw uit de jaren ‘30;
• Dat mijn vriendin en ik grondig wilden gaan verbouwen.

Het feit dat mijn vriendin en ik wilden gaan verbouwen maakt natuurlijk het maken van bepaalde keuzes makkelijker, dat geef ik meteen toe. Toch kunnen de dingen die wij gedaan hebben je inspireren en is een grootschalige verbouwing lang niet altijd vereist.

Het idee krijgt vorm

Ik ga een jaar terug in de tijd.

In november 2018 is de verbouwing – lees: de sloop – in volle gang. Er moeten knopen worden doorgehakt over wat volgt na de sloop. Voor mij was het nieuw, voor sommigen is het bekende koek, maar wat was dit ongelooflijk lastig zeg. Alle radertjes zijn met elkaar verbonden en als er eentje stilvalt, loopt de rest spaak. Vertraging door te laat bestelde materialen, agenda’s van al die andere partijen waar je afhankelijk van bent en dan komen ook je eigen werk- en privé-agenda nog eens tussendoor.

‘Wil je het hebben? Ja: waar dan? In welke kleur? Hoe groot? Nee: wat dan wel?’

Je kunt het zo gek niet bedenken of je moet er rekening mee houden.

Eén van de factoren waar wij rekening mee wilden houden, is dat we graag duurzaam en bewust willen leven. We willen anderen niet opzadelen met onze voorkeuren, dus we kijken naar welke keuzes wij zelf kunnen maken. Maar we willen ook de generaties na ons niet opzadelen met nadelige effecten van onze keuzes. Daar proberen wij een balans in te vinden, wat vaak lastig kan zijn. In dit geval betekende het voor ons dat we hebben gekeken naar de mogelijkheid om alle energiebehoefte die ons huishouden heeft te vergroenen.

Om dat te doen hebben we eerst alles op een rijtje gezet, door alles wat in een huis energie nodig heeft in hapklare brokken op te delen:

1. Verwarming van de kamers;
2. Verwarming van water, in de badkamer en in de keuken;
3. Apparatuur en licht;

In onze ogen was voor ons type huis (een appartement) de beste optie om te verduurzamen, te proberen alle energiebehoefte elektrisch op te lossen en niets met gas. De elektriciteit kun je namelijk bij een duurzame energieleverancier inkopen, bijvoorbeeld bij Vandebron zoals wij doen.

Van de drie categorieën die wij hebben gemaakt, wordt in de meeste oudere Nederlandse huizen alleen de derde categorie door elektriciteit van energie voorzien (vaak zelfs op het door gas aangedreven kookfornuis na). Eigen opwek van stroom was in onze situatie helaas geen optie. Zoals bij veel bewoners van appartementen het geval is, biedt de woning weinig tot geen mogelijkheden tot plaatsing van zonnepanelen of warmtepomp. Voor een warmtepomp heb je veel (buiten)ruimte nodig, een balkon is vaak te klein en bovendien wil je jezelf en de buren de herrie die vooralsnog veel modellen veroorzaken niet aandoen.

Voor zonnepanelen heb je zeggenschap over het dak nodig, iets dat je vaak deelt met de VvE. Ik kom verderop in dit artikel terug op wat ik wel nog aan het proberen ben met betrekking tot het eventueel plaatsen van zonnepanelen. Ook is het benodigde niveau aan isolatie vaak lastiger te bereiken in oudere appartementen, omdat ramen en muren moeilijk aan te pakken zijn door regelgeving en praktische bezwaren. Deze opsomming stemt vrij somber. Betekent dat dan dat je niets kunt doen? Zeker niet. Ik zal toelichten wat we wél hebben gedaan.

De uitvoering krijgt vorm

Isolatie en verwijderen gasleidingen

Ondanks het feit dat je niet maximaal kunt isoleren met overal het beste glas, spouwmuren, geïsoleerde vloeren en plafonds, zijn er altijd mogelijkheden. De ramen die we wél konden vervangen hebben we HR++-glas gegeven, in zowel vloer en plafond hebben we diverse isolatie aangebracht en door goede gordijnen op te hangen en bij alle kieren tochtstrips te plaatsen zet je ook al een stap. In het plafond hebben we meerdere lagen steen- en glaswol aangebracht en voordat we de vloer hebben gelegd, hebben we de ruimte eronder opgevuld met gerecyclede en milieuvriendelijke cellulose (via Easycell). Vervolgens hebben we een isolerende ondervloer van Fermacell gelegd. Behalve voor warmte-isolatie, helpt dit in een appartement ook voor geluidsisolatie.

De grootste stap die we gezet hebben is dat wij alle gasleidingen uit het huis verwijderd hebben en de gasaansluiting hebben afgesloten. Bij de gehele transitie om van het gas af te gaan hebben wij enorm veel gehad aan de hulp van ThuisBaas. Dit bedrijf – met als algemeen directeur Marjan Minnesma, één van de hoofdinitiatiefnemers van Urgenda – specialiseert zich in het klimaatneutraal maken van huizen en denkt mee over het aanvragen van subsidies.

Wij kwamen bijvoorbeeld in aanmerking voor een subsidie van de Gemeente Amsterdam voor het aardgasvrij maken van de woning. Er zijn nog veel andere opties voor subsidies.

Verwarming van het water

Uiteindelijk heeft het bij ons tot het volgende geleid. Ons water in de keuken verwarmen wij met een elektrische Quooker, ons water in de badkamer met een elektrische doorstromer (instant heater) van Clage, een Clage CEX. [1] Zo’n doorstromer heeft als voordeel ten opzichte van een elektrische boiler dat je niet continu 80 liter water warm hoeft te houden (dit verbruikt enorm veel elektriciteit en de duurzaamheidsvoordelen worden dan discutabel), maar alleen het water dat je op dat moment nodig hebt. Het nadeel is dan weer dat je geen super-de-luxe regendouche kunt ophangen, want die verbruikt meer water per minuut dan dat de doorstromer aan kan.

Nou goed, twee vliegen in één klap dachten wij: dan verspillen we ook geen water. Ook dat is een waardevolle grondstof waar in delen van de wereld enorme schaarste van is. En onze douche, een Grohe Grohterm 1000 Cosmopolitan, ziet er nog steeds aangenaam uit, daar hebben we niets op ingeleverd.

Koken

We koken niet langer op gas, maar op elektriciteit via een inductiekookplaat die elektrisch afzuigt zonder afzuigkap. Zo’n Bora Basic, ‘the cooking revolution’ aldus profwielrenner Peter Sagan. We hebben alle apparaten die we nodig hadden geselecteerd op energiezuinigheid. Dat dit prima samengaat met selecteren op prijs, hadden we niet per se verwacht, maar als starters met een budget kunnen we bevestigen dat dit mogelijk is.

Verwarming van de kamers

Dan houd je tot slot het vraagstuk van de verwarming van je ruimte over. Dit hebben wij gedaan via infraroodpanelen van Thermiq, vier van 120×60 cm en twee van 60×60 cm in uitvoering RAL9010 (wit zoals de meeste muren). Niet alleen worden onze kamers elektrisch verwarmd via een thermostaat waarmee we zelf de gewenste temperatuur kunnen regelen, de aan het plafond hangende panelen zijn esthetisch ook prettiger dan de gemiddelde radiator én nemen minder ruimte in.

Nu was dit geen beslissing die over één nacht ijs ging. Je wilt wel zeker zijn dat je een betrouwbaar systeem in huis hebt en dat je niet ‘s winters in de kou zit en weer van voor af aan kunt beginnen. Bovendien wilden we ook dat het er mooi uit zou zien, maar konden we dit vooraf lastig inschatten. Daarom zijn we ons zoveel mogelijk gaan oriënteren, door ook bij andere huizen langs te gaan en te ervaren hoe de verwarming werkt en eruitziet. Pas toen we daarvan overtuigd waren, hebben we de knoop doorgehakt.

Het resultaat krijgt vorm

Eigenlijk ben ik achteraf verbaasd over waar we nu staan. Het was niet altijd eenvoudig, we hebben genoeg momenten gehad waarop wij dachten: waarom doen we dit ook alweer? En hoe bizar dat het gewoon gelukt is. Als ik nu naar mijn energierekening kijk, zie ik een bijzonder lage rekening (zo’n 30 euro per maand) omdat ik geen duurder gas meer afneem en door de ingrepen ook maar weinig elektriciteit nodig heb. Zie ook de grafiek voor wat informatie over ons verbruik. Goed voor de planeet én goed voor de portemonnee.

NOTE: In het begin van dit artikel vertelde ik dat zonnepanelen geen mogelijkheid waren voor ons als bewoners van een appartement. Het is inderdaad niet even eenvoudig als wanneer je je eigen dak hebt. Maar daarmee is niet alles gezegd. Op dit moment probeer ik samen met de andere leden van de Vereniging van Eigenaars de optie te bekijken om ons gedeelde dak te gebruiken voor de installatie van zonnepanelen. Zodra ik hier een volgende stap mee heb gezet, deel ik dit graag met jullie.

FOOTNOTES
[1] Let op: hiervoor heb je een speciale krachtstroomaansluiting nodig.